Pierwszym elementem, jaki przyjaźnie nastawia człowieka, który bierze do ręki książkę Kuby Ćwieka, jest okładka. Nie przeładowana nadmiarem elementów; pistolet zapowiada, że w środku znajdziemy jakąś orzeźwiającą strzelankę, a runy na rękawie płaszcza — magię. Częściowo przysłonięta twarz bohatera pozwala na pewne „niedomówienie” postaci i wyobrażenie jej sobie we własnym guście. Zresztą sam Kłamca ma wiele twarzy...

Wbrew spodziewaniom nie jest to powieść, lecz zbiór opowiadań. Przygody Lokiego pomiędzy pierwszą a ostatnią opowieścią można właściwie pomieszać i ustawić w jakimkolwiek szyku bez szkody dla odbioru. Jeśli można mówić o wadach tej książki, jest nią pewna powierzchowność, z jaką autor traktuje fabułę. Wszystko dzieje się nieco zbyt szybko, a sam Kłamca rozwiązuje kolejne zadania z profesjonalizmem dziesięciolatka rąbiącego po raz enty w „Prince of Persia”. Są też jednak zalety i jest ich, moim zdaniem, więcej niż wad. Przede wszystkim sama postać boga Lokiego jest napisana wręcz wspaniale. Wielowymiarowa, krwista, prezentuje się lepiej niż blade, z lekka papierowe postacie aniołów. (Jedynie psychopatyczny Michał wybija się ponad przeciętność.) Loki — bezczelny łgarz, oportunista i cynik — jest jednocześnie dowcipny i ma mnóstwo wdzięku, a przy tym poprzez jego pancerz od czasu do czasu przebija to, co on sam uważa za słabość: Loki potrafi kochać, Loki bywa sentymentalny. Widać to zwłaszcza w perełce, wybijającej się ponad ciąg sensacyjnych eskapad „Cichej nocy”, będącej pochwałą świąt i rodzinnej miłości. Opowiadanie jest naiwne i słodkie, ale nie pozbawione ciepła, wdzięku i dobrej klasy humoru. Dowcip zresztą przewija się przez wszystkie opowiadania i muszę przyznać, że wszędzie trzyma przyzwoity poziom, a autor co i rusz robi perskie oko do czytelnika: Znasz to? Czytałeś? Widziałeś? Jeśli ktoś nie widział „Terminatora”, nie zapoznał się ze Stephenem Kingiem, „Egzorcystą” czy „Constantinem”, owego mrugania nie dojrzy, ale jeśli zna, ubawi się setnie. Innymi słowy, należy mieć do lektury „Kłamcy” pewną podbudowę, by docenić go w pełni. Osobiście pragnę z tego miejsca podziękować autorowi za scenę ze stron 150 i 151, kiedy nie mogłam się powstrzymać od głośnego, szczerego śmiechu. Mam nadzieję, że w kontynuacji — gdyż wygląda na to, że Loki nie powiedział ostatniego słowa — wady znikną, zalety urosną, a czytelnik będzie mógł spędzić kolejne miłe chwile przy lekturze twórczości Jakuba Ćwieka.

Nordycki Odyn, słowiański Światowid, grecki Zeus, egipski Anubis i katolicki Najwyższy Pan spotykają się w jednej książce. Koncepcja wymieszania ze sobą różnych mitologii i ich współistnienia (autor nie ukrywa fascynacji Gaimanem) okazała się wybornym pomysłem. Głównym bohaterem jest Loki, bóg kłamstwa, który awansuje na jedną z najciekawszych postaci polskiej literatury fantastycznej. Ten sarkastyczny blondyn daleki jest od postaw nieugiętego herosa, a pojęcie dobrej miny do złej gry nie jest mu obce; jednocześnie ma w sobie coś niezwykłego, coś co urzeka od samego początku.

Książka aż kipi od niesamowitych pomysłów, wliczając w to anioły wykonujące satanistyczne rytuały, dzwonek „Stairway to Heaven” w komórce skrzydlatego czy odniesienia do „Mrocznej wieży” Stephena Kinga — Święty Mikołaj uciekał przez miasto a elf pomocnik podążał w ślad za nim. Ćwiek nie tylko umiejętnie wzoruje się na dorobku uznanych twórców, lecz także udowadnia, że jest autorem wystarczająco dojrzałym, aby tworzyć własną, oryginalną prozę.

„Kłamca” nie jest zbiorem niepowiązanych ze sobą opowiadań. Kluczowe dla fabuły są cztery teksty prezentujące historię Lokiego i jego ukochanej Sygin, ale i pozostałe posiadają wiele wspólnych elementów. Zdarzyła się jedna wpadka („Galeria”), ale jako całość zbiór dostarcza literackiej przyjemności najwyższej próby.

„Kłamca” Jakuba Ćwieka nawiązuje do znanego już z fantastyki czy twórczości komiksowej (chociażby rodzimej Mai Lidii Kossakowskiej) motywu zniknięcia Boga. Pozostawione same sobie anioły walczą, aby utrzymać świat w ryzach i sprowadzić go na dobrą — w swoim oczywiście rozumieniu — drogę. Ponieważ jednak obowiązują je pewne zasady, robią tak, jak prawnicy całego świata — starają się je obejść. To może niedokładnie kłamstwo, a raczej dyplomacja. Takie postępowanie nie do końca zgadza się z anielskim kodeksem, potrzebny jest więc ktoś, kogo kodeks ten nie dotyczy. Ktoś w rodzaju negocjatora, Brudnego Harry'ego anielskich zastępów, działającego na granicy prawa — lub tuż za nią. Potrzeba, jednym słowem, Kłamcy. Anioły na to miejsce zatrudniają skandynawskiego boga kłamstwa Lokiego, ocalonego w czasie eksterminacji Walhalli.

Jakub Ćwiek jest debiutantem w fantastycznej branży. Jego książka wyszła jednak w serii, która — według mnie — jest wyznacznikiem dobrej jakości, czyli Kuźni Fantastów lubelskiej Fabryki Słów. W „Kłamcy” autor delikatnie i zręcznie miesza dobry humor ze scenami rodem z gansterskiego filmu.

Jakub Ćwiek rozpoczyna całkiem na poważnie, w stylu przypominającym opowiadania Kossakowskiej, kreując ciekawy świat aniołów i pogańskich bogów, którzy musieli im ulec i albo podporządkować się, albo zginąć. Następnie do tego dodany zostaje jeszcze element, który sprawia, że całość nabiera innych barw, staje się po prostu oryginalna. Tym elementem jest humor, przewrotność głównego bohatera i sytuacji. Trzeba przyznać autorowi, że potrafi tą zmianą nastrojów zaskoczyć, wrzucić niespodziewanie dawkę humoru, z którą początkowo, nie wiadomo co zrobić. Potem człowiek przyzwyczaja się do i bawi go chociażby walka Lokiego z jednym z bogów, który ucieka przed nim w stroju Świętego Mikołaja, a ten go goni pod iluzją elfa. Jednocześnie Jakub Ćwiek postanowił nie zmieniać fabuły na czysto humorystyczną, ale lawirować między żartem, a poważniejszą, ostrzejszą fantastyką. Sceny zabawne przeplatają się ze smutnymi, czy nawet gorzkimi.

„Kłamca” to udany zbiór, ciekawy, pełen zaskakujących pomysłów autora, świadczący o tym, że Jabuk Ćwiek powinien nas jeszcze nie raz uraczyć dobrą prozą. Bo po jego opowiadaniach widać, że się rozwija, każde następne jest pełniejsze, lepiej napisane, bardziej interesujące. A ciąg dalszy powinien powstać, bo historia Lokiego nie została zamknięta i można nadal snuć opowieści o jego przygodach i skutecznych, zabawnych i groźnych kłamstwach.

Miłośnicy mitologii wszelkich narodowości niewątpliwe będą zadowoleni. Na naszym rynku wydawniczym pojawiła się bowiem książka niezwykła, Kłamca Jakuba Ćwieka (2005, Fabryka Słów). Argumentów, na potwierdzenie niezwykłości książki Ćwieka, jest wiele, począwszy od pomysłu na stworzenie powieści, czy raczej zbioru opowiadań, w którym występować będą postaci z różnych mitologii, pośród których na czoło wysuwa się, niewątpliwie najciekawszy bohater mitologii nordyckiej, bóg kłamstwa, Loki, na stworzeniu książki niezwykle spójnej mimo lawirowania między czasami mitologicznymi a współczesnością, skończywszy. Podkreślić należy jednak, iż Kłamca zachwyci nie tylko miłośników mitologii i jej znawców, choć niewątpliwie to oni najbardziej docenią tę pozycję. Każdy znajdzie tu bowiem wszystko, co znaleźć można w naprawdę dobrej książce. Ćwiek zaskakuje nas pomysłowością, umiejętnością ukazywania świata różnych kultur, zarówno współczesnych, jak i tych nieco starszych oraz tworzeniem niespodziewanych zwrotów akcji i przyjaznym czytelnikowi językiem.

Historie, które opowiada autor, pomysłowością naprawdę potrafią zaskoczyć. W każdym opowiadaniu Loki ma do wykonania odrębne zadanie. Nie będę zdradzał wam, w czym Kłamca pomoże Niebieskim, ale gwarantuję, że zadania nie będą należeć do prostych. Z podobnym rozwiązaniem (jedno opowiadanie — jedno zadanie) mamy często do czynienia w literaturze fantastycznej — dobrym przykładem jest chociażby Piekara i jego inkwizytor. Fabuła jest ważna, owszem, ale stosując takie rozwiązanie autor musi pamiętać o czymś równie ważnym, jeśli nie ważniejszym: o bohaterze. I Ćwiek pamięta: bohater jest zdecydowanie jedną z najmocniejszych stron jego opowiadań. Jest tym ogniwem łańcucha, które zadecydowały o końcowej ocenie książki w największym stopniu.

(...)Właściwie książka ma tylko jedną wadę: kończy się zbyt szybko. Uwielbiam takie historie: aniołowie (kto powiedział, że Kossakowska ma mieć monopol na pisanie o Niebieskich?), mitologia, wydarzenia rozgrywające się na kilku płaszczyznach i w różnych światach. I sceny, które zapadają w pamięć (na ten przykład czarna msza z aniołami w roli kapłanów wywołujących demony). Kuba Ćwiek potrafił to wszystko zmiksować wspaniale. Efekt powala.

Poszczególne rozdziały, oprócz pierwszego (nie licząc prologu), który zaznajamia nas z historią wyzwolenia Lokiego, opowiadają o zadaniach, które Kłamca wykonuje z polecenia boskich posłańców. Przez całą książkę przewijają się egipscy, słowiańscy i oczywiście nordyccy bogowie, demony i przede wszystkim aniołowie. Ćwiekowi udało się stworzyć bardzo realistycznych bohaterów, co nie było w tym przypadku łatwym zadaniem. Widać, że autor jest bardzo dobrze obeznany z tematem, którego się podjął. Częste przejścia z jednej religii do drugiej sprawiają, że czytelnikowi trudno oderwać się od lektury.

Styl, w jakim napisana jest książka, jest lekki, czyta się szybko, miło i przyjemnie — autor swoją szansę wykorzystał wyśmienicie. Bardzo łatwo zagłębiamy się w przedstawiane historie, w których Loki musi wykonywać zadania niemożliwe do zrealizowania dla aniołów. Kłamca morduje na zlecenie, chroni ludzi, a także sprząta po pewnych Ślązakach, którym zdarzyło się trochę narozrabiać. Oczywiście nie robi tego za darmo, zawsze ma w tym swój własny interes.

Sporym atutem książki jest na pewno humor, niezbyt nachalny, aczkolwiek obecny od pierwszej do ostatniej strony. Najlepszym przykładem jest sam Loki, którego sarkazm potrafi rozbawić niemal do łez. Jakub Ćwiek bardzo dobrze bawi się w świecie, który sam stworzył, do swojego pisania podchodzi jednocześnie z należytym dystansem, czego efektem są ciekawe nawiązania i motywy, jak anioł z komórką i piosenką „Stairway to Heaven” ustawioną jako jej dzwonek. Podobnych szczegółów mamy tu bardzo wiele.